لو لا عجائب صنع اللّه ما نبتت * تلك الفضائل فى لحم و لا عصب « 1 » خلاصه : علاوه بر اينها ، خامه‌اش در فنون صورتگرى ، سحرآفرين است و در هر طرح و نقش ، موجب هزار آفرين . وقتى فقير ، در پاره‌اى از نوشتجاتش ديدم ، پس از بيان شرذمه‌اى از حالات خويش ، مرقوم داشته بود چيزى را كه ملخّصش اين است : با وصف اين [ 596 f ] حال ، عجب است كه مدار معيشتم از رهگذارى است كه نامش از لخت جگر است و آبش از اشك بصر . نقّاش كارخانهء عالم و مصوّر بنى آدم ، از صنايعم ، صورتگرى آموخت و خامه را ساحرى . اگرچه كسبى است بلند مقدار ، ولى كارى است بس دشوار ؛ با وجود اينكه اكثر به وسيلهء اين حرفت ، مرجع حكّام و اركانم و به وساطت ديگر هنرها ، مقصد اشراف و اعيان ، نه مرا هرگز سودى از ايشان است و نه يك دينار مستمرّى از ديوان ؛ مگر فيض ايزد منّان و همّت پاكان زمان ، شامل حال گردد تا بسيارى كارهاى بزرگ را به توفيق پروردگار ، در صفحهء روزگار به يادگار گذارم . انتهى . اللّهم استجب دعائه و ادم حياته و بقائه و وفقّه لكل خير ، يريد انّك قدير حميد مجيد . نام برخى از تصنيفات و تأليفات آن جناب ، اين است : [ 1 ] . كتاب درياى كبير ، مشتمل بر علوم كثير ؛ ديگر : [ 2 ] . شطرنجيه ؛ ديگر : [ 3 ] . اشكال الميزان « 2 » ؛ ديگر : [ 4 ] . بحور الالحان « 3 » ؛ ديگر : [ 5 ] . منشآت نثر ؛ ديگر : [ 6 ] . مثنوى منظوم مسمّى به هجرنامه ؛ ديگر : [ 7 ] . ديوان اشعار ، قرب 000 / 10 بيت از قصائد و غزليات و ترجيعات و مسمّطات و رباعيات ؛ ديگر : [ 8 ] . اين كتاب آثار عجم كه مطبوع طبع اولو الالباب و فحول است و مقبول نظر ارباب افكار و عقول ؛ چنان كه جمعى از بزرگان فخام و حكماء و ادباى عاليمقام - ابقاهم اللّه

--> ( 1 ) . اگر نمىبود شگفتيهاى صنع خداى تعالى ، نمىروئيد اين فصيلتها در گوشت و نه در عصب و پى . ( 2 ) . اشكال الميزان در علم منطق است . ( 3 ) . بحور الالحان كتابى است در موسيقى و نسبتى كه ميان آن و علم عروض است .